اعتراض ایران به اقدام سریلانکا در خودداری از کمک به کشتی‌های ایرانی

علیرضا دلخوش، سفیر ایران در کلمبو، اظهار داشت که بر اساس کنوانسیون حقوق دریاها (ماده ۹۸) و همچنین کنوانسیون‌های «ایمنی جان اشخاص در دریا» (SOLAS) و «جستجو و نجات دریایی» (SAR)، سریلانکا نمی‌تواند از تأمین نیازهای شناورهای ایرانیِ گرفتار در «منطقه انحصاری اقتصادی» (EEZ) خود خودداری کند.
این اظهارات دلخوش در واکنش به بیانیه اخیر ویجیتا هرات، وزیر امور خارجه سریلانکا، بیان شد که گفته بود نه دولت و نه شرکت‌های خصوصی، غذا، آب و دارو در اختیار این کشتی‌ها قرار نخواهند داد.
سفیر ایران این پرسش را مطرح کرد که چگونه سریلانکا تحریم‌های غیرقانونی و یک‌جانبه آمریکا علیه ایران را پذیرفته است؛ اقدامی که با بیانیه تاریخی و پرهیاهوی ضدامپریالیستی حزب «جی‌وی‌پی» (JVP) در تضاد است.
گفته می‌شود که شناورهای ایرانی تحت نظارت مداوم آمریکا قرار دارند تا از رسیدن هرگونه تدارکات به آن‌ها جلوگیری شود.
سفارت ایران این اظهارات را هم‌زمان با ورود ناو «یواس‌اس تولسا» —یک کشتی رزمی ساحلی از کلاس «ایندپندنس»— به کلمبو و دریافت تدارکات توسط آن، بیان کرد. سفارت آمریکا اعلام کرد: «این بازدیدِ همراه با حسن‌نیت، فرصتی برای تقویت روابط میان ملوانان آمریکایی و سری‌لانکایی فراهم می‌کند و هم‌زمان به کشتی اجازه می‌دهد پیش از ادامه مأموریت خود در منطقه هند-آرام، سوخت و تدارکات دریافت کند.»
از سوی دیگر، سفیر ایران گفت حتی اگر کنوانسیون‌های مذکور نیز در نظر گرفته نشوند، اصول یا به تعبیر او «کنوانسیون‌های نانوشته اما الزام‌آوری» وجود دارند که سریلانکا را به کمک‌رسانی ملزم می‌کنند؛ از جمله «اصل فراموش نکردن دوستی‌های گذشته» و «اصل اقدامات بشردوستانه».
نماینده ایران تأکید کرد که این اصول هیچ کشوری را از ارائه کمک‌های بشردوستانه معاف نمی‌کند، به‌ویژه سریلانکا را که در طول تاریخ اخیر خود، همواره از کمک‌های ایران بهره‌مند بوده است.
بخشی از رسانه‌های بین‌المللی گزارش داده‌اند که اگر سریلانکا اجازه دهد تدارکات به شناورهای ایرانیِ گرفتار برسد، با خطر تحریم‌های ثانویه آمریکا مواجه خواهد شد. گفته می‌شود ۲۰ شناور در منطقه انحصاری اقتصادی سریلانکا گرفتار شده‌اند.
در همین حال، ام.ام. زهیر، سفیر پیشین سریلانکا در تهران، یادآور شد که چگونه دولت ایران — در شرایطی که غرب با تضعیف اقتصاد ملی کلمبو در پی اجرای عملیات نظامی علیه سریلانکا بود — به‌سرعت و قاطعانه کمک‌های خود را ارائه کرد.
به گفته او، با ورود جنگ به مرحله‌ای حیاتی، دولت کلمبو در وضعیتی بسیار دشوار قرار گرفت اما در پی مذاکرات در عالی‌ترین سطوح، ایران یک تسهیلات اعتباری نفتی بدون بهره و با شرایط ویژه به ارزش ۱.۰۵ میلیارد دلار در اختیار سریلانکا قرار داد تا به تأمین نیازهای این کشور به نفت خام کمک کند.
این دیپلمات پیشین سریلانکا گفت که اگر آن خط اعتباری گردشی — که فشارهای شدید ارزی را کاهش داد — وجود نداشت، دولت راجاپاکسه ممکن بود با چالشی غیرقابل‌حل مواجه شود؛ وی افزود: «متأسفانه، تصمیم‌گیرندگان کنونی گذشته را فراموش کرده‌اند.»
گفتنی است؛ پیش از این دولت سریلانکا اعلام کرده بود که در حال حاضر برنامه فوری برای کمک به ۱۹ کشتی ایرانی که در آب‌های بین‌المللی نزدیک این کشور لنگر انداخته‌اند و با کمبود آب، غذا و سوخت مواجه هستند، ندارد.