۱۹ دی آنلاین: عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با نقد دیدگاهی که تحلیل تاریخ صدر اسلام را حرام می‌داند، گفت: برای درک چراییِ انحراف مسیر امامت، باید حوادثی چون سرپیچی از لشکر اسامه و ممانعت از وصیت مکتوب پیامبر(ص) با دقت، استدلال و البته با حفظ خط قرمز همگرایی اسلامی تحلیل شود.
مراسم شب دوم عزاداری ایام سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) شامگاه چهارشنبه با حضور علما، اساتید حوزه و دانشگاه، دانشجویان، جمعی از مدیران استان قم و فعالان فرهنگی در دانشگاه طلوع مهر برگزار شد.

در این مراسم، آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، استاد سطوح عالی حوزه علمیه و رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی، در سخنانی پژوهش‌محور، به ریشه‌یابی و رصد حوادث آستانه رحلت و پس از رحلت پیامبر اعظم (ص) پرداخت.

پارادوکس تاریخی صدر اسلام؛ یک پرسش ۲۰ ساله

آیت‌الله علیدوست در ابتدای سخنان خود با طرح پرسشی که به گفته ایشان ۲۰ سال ذهن وی را به عنوان یک پژوهشگر به خود مشغول کرده بود، اظهار داشت: سؤال این است که آیا پیامبر(ص) در خصوص امامت انتصابی امیرالمؤمنین(ع) کوتاهی کردند؟ بررسی متون شیعه و حتی اهل سنت نشان می‌دهد که رسول گرامی اسلام(ص) از یوم‌الدار تا غدیر خم، بارها این مسئله را بیان کردند.

وی افزود: از سوی دیگر، آیا پیامبر اکرم(ص) رهبری نافذالکلمه نبودند؟ اعتراف شخصیتی مانند «عروة بن مسعود ثقفی» در صلح حدیبیه نشان می‌دهد که نفوذ کلام پیامبر(ص) در میان اصحابشان از پادشاهان ایران، روم و حبشه بسیار بیشتر بود. همچنین اصحاب حضرت محمد(ص) نیز انسان‌های کاملاً دنیاطلبی نبودند و در بیش از ۸۰ جنگ شرکت کرده و از جان و مال خود می‌گذشتند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه تصریح کرد: حال سوال اساسی اینجاست که با وجود این سه پیش‌فرض (ابلاغ کامل امامت، نفوذ بی‌نظیر پیامبر(ص) و سوابق اصحاب)، چرا در آستانه و پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام(ص)، امامت با یک کودتا و انحراف مواجه شد و به خانه امیرالمومنین(ع) هجوم بردند؟ این حوادث تاریخی و انحراف مسیر خلافت که در منابع معتبر اهل سنت نیز ثبت شده، چگونه قابل هضم است؟

تحلیل تاریخ واجب است، اما با حفظ «همگرایی اسلامی»

آیت‌الله علیدوست برای پاسخ به این معما، بررسی حداقل ۱۰ حادثه مهم در آستانه رحلت پیامبر اکرم(ص) را ضروری دانست و با انتقاد از رویکرد برخی علمای اهل تسنن گفت: طیف وسیعی از عالمان اهل سنت فتوا داده‌اند که ورود به تحلیل تاریخ صدر اسلام (از رحلت پیامبر(ص) تا جنگ‌های جمل و صفین) حرام است؛ زیرا می‌دانند با این تحلیل‌ها عملکرد برخی افراد زیر سؤال می‌رود. اما در مکتب تشیع، امامت امری تقلیدی نیست بلکه تحقیقی است و بررسی این تاریخ برای سامان‌دهی مستدل اعتقادات، واجب است.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در عین حال بر یک «خط قرمز» مهم تأکید کرد و گفت: تحلیل تاریخ هرگز نباید بهانه‌ای برای جریحه‌دار کردن احساسات و مخدوش کردن وحدت و «همگرایی مسلمین» شود. همگرایی شیعه و سنی در ایران و جهان اسلام امروز یک ضرورت است و بیان مستند تاریخ نباید به بساط سبّ و لعن در کوی و برزن تبدیل شود.

حادثه اول: جیش اسامه و آشکار شدن میل به ریاست در اصحاب

رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی در ادامه به تشریح اولین حادثه مهم در آستانه رحلت پیامبر اسلام(ص) پرداخت و واقعه «جیش اسامه» را نقطه آغاز این انحراف خواند.

وی بیان کرد: در روزهای پایانی عمر رسول گرامی اسلام(ص)، ایشان لشکری را به فرماندهی جوانی به نام اسامه تجهیز کردند و صراحتاً فرمودند: «لعنت خدا بر کسی که از لشکر اسامه تخلف کند». شهرستانی در کتاب ملل و نحل نقل می‌کند که نام چهره‌هایی که بعداً به خلافت رسیدند نیز در میان کسانی بود که باید با این لشکر می‌رفتند تا مدینه خالی بماند.

آیت‌الله علیدوست در ادامه خاطرنشان کرد: اما لشکر از اطراف مدینه فراتر نرفت. برخی از اصحاب احساس کرده بودند که رسول الله(ص) در آستانه رحلت هستند. پاسخ آن سؤال ۲۰ ساله در اینجا روشن می‌شود؛ اصحاب پیامبر(ص) در پذیرش نبوت و فداکاری مالی مشکلی نداشتند، اما در بحث «ریاست و سیاست» دارای نقطه‌ضعف فاحشی بودند. اینجا جایی بود که میان فرمان پیامبر اسلام(ص) و ریاست، ریاست را انتخاب کردند و حرمت رسول الله(ص) شکسته شد.

حادثه دوم: فاجعه روز پنجشنبه و جلوگیری از وصیت مکتوب

استاد سطوح عالی حوزه علمیه، ممانعت از نگارش وصیت حضرت محمد(ص) را دومین حادثه مهم برشمرد و با استناد به کتاب صحیح بخاری (معتبرترین کتاب اهل سنت پس از قرآن) گفت: در روز پنجشنبه، پیامبر اسلام(ص) درخواست قلم و دوات کردند تا مکتوبی بنویسند که امت پس از ایشان گمراه نشود. کسی که بعداً بازیگردان اصلی سقیفه شد، با زیرکی متوجه قصد رسول الله(ص) برای مکتوب کردن ولایت شد. او با بیان شعار ظاهرفریب «کتاب خدا ما را بس است» و به کار بردن عبارتی جسارت‌آمیز مبنی بر اینکه « درد بیماری بر پیامبر(ص) غلبه کرده (هذیان می‌گوید)»، مانع از این کار شد تا مبادا سندی مکتوب از ولایت بر جای بماند.

اسناد مظلومیت حضرت زهرا(س) در منابع اهل سنت


آیت‌الله علیدوست در پایان سخنان خود با اشاره به اسناد تاریخی مظلومیت حضرت فاطمه زهرا(س)، به نقل روایتی از کتاب «الامامه و السیاسه» منسوب به ابن قتیبه دینوری (عالم برجسته اهل سنت) پرداخت و گفت: در روزهای پایانی عمر حضرت صدیقه طاهره(س)، آن دو نفر برای عذرخواهی نزد ایشان آمدند. حضرت فاطمه زهرا(س) روی خود را به دیوار برگرداندند و از آنان پرسیدند: «آیا از پیامبر(ص) نشنیدید که فرمود فاطمه پاره تن من است و هرکس او را بیازارد مرا آزرده است؟» آن‌ها تأیید کردند. در این هنگام حضرت دستان لرزان خود را به سوی آسمان بلند کردند و فرمودند: «خدایا شاهد باش که این‌ها مرا آزردند و به غضب درآوردند.»

بخش پایانی این مراسم به مرثیه‌سرایی اختصاص داشت که طی آن، حاج رضا عاصی، مداح اهل‌بیت(ع)، در رثای شهادت صدیقه طاهره(س) به ذکر مصیبت پرداخت.

گفتنی است سلسله مباحث تحلیلی آیت‌الله علیدوست پیرامون رصد حوادث صدر اسلام، طی دو شب آینده نیز در مجالس عزاداری دانشگاه طلوع مهر ادامه خواهد یافت.


  • نویسنده :
  • منبع :